KurdishCinema

KURT FILMLERI

“Kurt Sinemasi hamile bir kadin gibidir. Onun dogum yapmasina yardimci olunmalidir.” (Bahman Ghobadi)

Konusu Kurtler olan ya da birsekilde Kurtleri konu edinen bircok film var, hepsinin dili Kurtce olmasada. Asagida
ismi en cok duyulan ve bilinen ve genel olarak Kurt filmi olarak taninan filmler hakkinda kisa bilgiler bulacaksiniz.

Not: Bu liste henüz tamamlanmamiştır.

Sarhoş Atlar Zamanı - Bahman Ghobadi / Iran-2000

    Bahman Ghobadi’nin ilk uzun metrajli filmi olan Sarhoş Atlar Zamani 2000 yılında Cannes
    Film Festivali’nde Camera D’or ödülünü kazanınca adından çok söz ettirdi. Film Iran’da,
    Iraq sınırına yakın bir köyde geçmektedir esas olarak. Dört kardeş yokluk sınırında annesiz
    yaşamaktadırlar  Babalari da sınırda mayına basıp ölür. Evin sorumlulugunu büyük kardeş
    Eyüp alır, kaçakçılık yaparak ailenin geçimini saglamaya ve ölümcül bir hastaliğa
    yakalanmiş olan kardesi Medi’yi tedavi ettirmeye çalışır. Ama hayat ve doga zorluklarla
doludur. Eyüp kaçakçı olarak başladıgı ilk isten eli boş döner, kardeşini bu şekilde tedavi ettirmesi imkansizdir.
Ote yandan kiz kardesi Rojin Madi’yi tedavi ettirme umuduyla Irak’li bir Kürt’le evlenmeyi kabul eder. Ama düğün
töreni sirasinda damadin annesi Medi’yi tedavi ettirmeyi reddedince, Eyüp’e kalan kizkardeşinin bir anlamda
başlik parasi olan katirdir. Eyup bu katirla kaçakçilik yaparak Irak Kürdistan’ina gitmeye çalisir, Medi’yi orada
tedavi ettirme umuduyla. Ancak hiçbirşey Eyüp’un istedigi gibi gitmez, sinirda asker pususu vardir, kaçakçi grubu
dagilir. Eyüp ise mayin tehlikesini de göze alarak katiri ve sirtinda kardesi oldugu halde dikenli telleri asarak
siniri geçer…Film amatör oyunculari, karli dag görüntüleri ve hareketli kamera kullanimiyla dikkatleri çeker. Bu
film Kürtler’in icinde bulunduğu drami anlatmasi açisindan not etmeye değerdir. En dikkat çekici yani ise filmin
dikenli tellerle görüntüsüyle sinirda bitmesidir… Neo-realist tarzda çekilmiş film, çocuklari merkezine almasi
açisindan da Iran sinemasinin özelliklerini içinde barindirir.

Anavatanimin Sarkilari / (Irak’ta Terkedilmis) / Bahman Ghobadi / Iran-2002

Anavatanimin Şarkilari Bahman Ghobadi’nin ikinci uzun metrajli filmi ve Sarhoş Atlar
Zamani’nin aksine olgun insanlari merkezine koyuyor, ama çocuklar da filmde onemli
oranda yer aliyor. Bu film yaşli bir baba, Mirza ve iki oglu Barat ve Audeh’in; Mirza’nin 23
yil once kaybettigi eşi Hanareh’i aramak için Iran Kürdistan’indan Irak Kürdistan’ina
dogru yolculuklarini ve arayişlarini konu ediniyor. Bir “yol filmi” olan Anavatanim’in
Şarkilari Iran-Iraq savaşi sirasinda geçer. Ghobadi bu filmde Hanareh’in izini sürme
bahanesiyle filmin kahramanlari ile birlikte bizi Kürdistan’in değişik yerlerine götürür.
Anavatanim’in Sarkilari’nda Kürt müzigi, karli daglar, toprak damli Kürt evleri, bosaltilmis
köyler ve Kürt düğünlerine dair hersey vardir. Filmin sonunda Mirza ve ogullari Hanareh’i bulamasalar da; hiç
erkek cocugu olmayan Audeh savaş mağduru iki erkek çocugu evlatlik edinir, Barat sevecegi kadini bulur ve
Mirza ise eski sevgilisi Hanareh’in yeni kizi Sinoreh’i (Kürtçe sinir anlaminda) beraberinde götürür. Bu film de
son sahnesinin karli dağlarin üstünde, Iran-Irak sinirini temsil eden dikenli teller görüntüsüyle biter ve Ghobadi
böylece Kürtler’in ulkesinin bölünmüşlüğüne bir kez daha dikkatleri çeker.

Kamplumbağalar da Uçar - Bahman Ghobadi / Iran-2004

    Ghobadi’nin diger iki filminin aksine Kamplumbağalar da Uçar filminde
    kahramanlar Kurdistan’i bölen sinirlari gecmez, bir ülkeden diğerine gidip
    gelmezler. Film yaklasan savasin korkusuyla Irak-Turkiye sinirinda olusmus bir
    mülteci kampindaki olaylari konu edinir. Ghobadi ilk filmi Sarhoş Atlar Zamani’nda
    oldugu gibi bu filminde de cocuklari başrolde oynatir. Canak anten kurma
    konusunda uzmanlaşmiş ve çocuklardan kurdugu bir ekiple mülteci kampinin ve
    köylerin etrafindaki mayinlari temizleyen Satellite filmin sürükleyici karekteri olsa
da, Halepçe’den erkek kardeşi Henkov ve Irak askerlerinin tecavüzü sonucu dunyaya gelmis ogluyla gelen genc
kiz Argin karekteri oldukca dikkat çekicidir. Ghobadi bu filmiyle bir kez daha Halepçe katliamina gönderme
yaparken, mayinlarin ve savaşin Kürt insaninin üstünde ne kadar agir ve korkunç yikim yarattiğina da vurgu
yapar. Ayrica Ghobadi bu filminde de, önceki iki filminde oldugu gibi Kürtler’in ülkesinin bölünmüslüğüne ve
sinirlarin yapayligina gönderme yapmayi sürdürür; film sinir olgusunu temsil eden dikenli tel görüntüsüyle biter.

Yarim Ay - Yazan ve yöneten: Bahman Ghobadi / 2006

Yasli ve unlu Kurt muzisyen Mamo ogullariyla birlikte Saddam rejiminin yikilmasindan sonra Irak’a bir konser
vermeye gider. Yolculuklari boyunca turuncu renkli bir yarim otobusu surmekte olan ortayasli bir adam Mamo ve
ogullarina sofor olarak eslik eder. Mamo farkli bolgelerde yasamakta olan ogullarini birer birer toplamaya
baslar. Son oglu ekibe katildigi zaman Mamo’yla konusmak istedigini soyler. Mamo’ya koyun yaslilarinin gokte
dolunay oldugu icin Mamo’nun bu geziye cikmamasi gerektigini haber verdiklerini soyleyen oglu, giderse
kendisine cok kotu birsey olacagini aciklari. Ama Mamo geziye cikmakta israr eder. Uzun zamandan beridir
calismasina izin verilmedigi icin Mamo yolculuga butun engellere ragmen cikmasi gerektigini belirtir. Mamo
Hesho adina ve 1334 surgun kadinla yasamakta olan bir bayan sarkiciyi da yaninda goturmek ister, Ama Hesho
eski sesini ve kendine guvenini kaybetmistir. Sinirlari gecerlerken Mamo’nun ekibi bircok zorluklarla yuzyuze
gelir ve yolculuklari bir olaylarla dolu bir maceraya donusur…

Nergizler Açinca - yazan ve yöneten:Masoud Arif Salih ve Hussein Hassan Ali'nin - 2005

Bu yil Berlin Film Festivali'nde Uluslararasi Af Örgütü film ödülünü alan 'Nergiz Biskivin' (Nergizler Açinca) 1970'li
yillarda Saddam rejimine karsi mucadele eden bir grup pesmergenin oykusu. Universite ogrencisi olan Ceger
artan baskilar sonrasi pesmergeye katilmaya karar verir geride sevdigi kiz Silan'i birakarak. Humanist bir kisilige
sahip olan Ceger, ilk kez bir arkadasini kaybeder dusman kursunuyla cephede. Savas sirasinda olen cocuklari
goren Ceger'in barisa ve ozgurluge olan inanci daha da artar. Savasi sorgulayan, Kurt kadinlarinin gordugu
baskilarara gondermeler yapan film, politik icerik tasimasina karsin, guclu diyaloglari ve etkileyici kurgusuyla
kimi zaman bir siir tadinda cekilmis.

David & Layla - Yazan ve yöneten: Jalal Jonroy - 2005

Genc ve yakisikli yahudi kokenli TV programcisi David guzel Kurt kizi Layla'ya ilk karsilasmalarinda asik olur.
Ama asklari kulturler ve dinler arasindaki on yargilara takilir. Uzun sure Layla David'i musluman yapmaya
ugrasir, David'in ailesi ise ogullarinin bir Musluman kizla evlenmesini kabul etmezler. Layla ise ulkesi
Kurdistan'a asiktir, film boyunca New York sokaklarinda nereye baksa bir parca Kurdistan goruntusu belirir
gozunun onunde. Farkli kulturden ve inanctan gelen iki birey ve aile sevginin dayanilmaz gucu karsisinda daha
fazla dayanamazlar ve onyargilar yavas yavas kaybolur, sevgi galip gelmistir yine. Politik komedi tarzinda cekilen
film izleyiciyi guldurmesinin yani sira Kurtlerin yasadiklari acilar konusunda da bilgilendiriyor.

Yol / Yönetmen: Yilmaz Güney-Serif Gören - 1982

Yilmaz Güney’e Cannes Film Festivali’nde en iyi film ödülünü kazandiran Yol filmi 5 tutuklunun Imrali Cezaevi’
nden ailelerini ziyaret için bir haftaligina saliverilmeleri sonrasinda baslarindan geçenleri anlatir. 5 karekterin
yolculugunu es zamanli yansitan film, konusunun yaninda sinematik tarziyla da adindan söz ettirdi.
Yolculuklarinin sonunda hayal kirikligi ve trajedilerle karsilasirlar. Güney’in en gerçekçi filmlerinden olan Yol
pratik olarak Serif Gören tarafindan yönetilmis olsa da bir Yilmaz Güney filmi olarak kabul edilmektedir.
Senaryosunu tutuklu bulundugu cezaevinde yazan Güney filmin çekimlerini de cezaevinden gönderdigi ayrintili
direktiflerle yönlendirmistir. Yol filmi karekterlerden birisinin Diyarbakir tren garina vardiginda ekranda beliren
“Kürdistan” yazisiyla da dikkatleri çekti. Ayrica Kürt köyünde askerlerin bir traktör römorkuna doldurduklari Kürt
kaçakçilarin cesetlerini köylülelere teshir ettirmeleri de not edilmesi gereken bir diger önemli sahnedir.

Sürü / Yönetmen: Yilmaz Güney-Zeki Ökten / Turkey-1978

Yilmaz Güney’in yine cezaevinden yönlendirmek zorunda kaldigi senaryosu kendisine ait önemli filmlerinden
biri. Sürü filmi bir Kürt köyünden Ankara’ya trenle koyunlari satmak için götüren Kürtlerin hikayesidir. Filmde Kürt
toplumunun basina bela olmus kan davasi olgusu oldukça çarpici bir sekilde yansitildigi gibi, Ankara’da
kapilalizmin ve sehirlerin acimasiz yüzüyle karsilasan Kürt köylüsünün drami da konu edilmekte. Sosyal bir
elestiri niteliginde olan film için yönetmen ve senarist Yilmaz Güney; “Bu film bir bakima benim ve ailemin
hikayesidir” diyor. Güney’in birçok filmi gibi acilar ve trajedilerle dolu olan Sürü filmi sosyal gerçekligi çok keskin
bir biçimde seyirciye sunuyor.

Karatahta / Yönetmen: Samira Makmalbaf – Iran / 2000

Iranli ünlü yönetmen Mohsen Makmalbaf’in kizi Samira Makmalbaf tarafindan çekilen filmde olaylar Iran
Kürdistani’nda Irak siniri yakinlarinda geçiyor. Sirtlarinda karatahtalar tasimakta olan bir grup ögretmen köy köy
gezerek okuma yazma ögretecek insanlar aramaktadirlar. Halepçe katliami sonrasidir, köyler bosalmis,
daglarda kaçakçilardan ve bombalamalardan kaçan yasli insanlardan baska kimse yoktur. Ögretmenlerden
birisi, Said, kendisinden oglundan gelen mektubu okumasini isteyen yasli bir köylüyle karsilasir. Filmin en
anlamli anlarindan biri olan bu sahnede Said ögretmen olmasina karsin mektubu okuyamaz. Çünkü mektubun
hangi dilde yazildigini anlayamamaktadir; Türkçe mi, Farsça mi, Arapça mi yoksa Kürtçe mi? Yönetmen bu
sahneyle çok usta ve ince bir sekilde Kürdistan’inin bölünmüslügüne, Kürtler’in dilinin ve kültürünün dumura
ugratilmasina dikkatleri çeker. Said daha sonra Irak Kürdistani’ndaki köylerine geri dönmek çabasi sirasinda
yollarini kaybetmis bir grup yasli Kürt ile karsilasir. Yasli grup siniri asip köylerine vardiklarinda perdeye yansiyan
görüntüler yürek parçalayicidir. Köyden geriye hiçbir iz kalmamistir, kapkaranlik, duman altinda bir sahne,
gözgözü görmüyor mekanin ne oldugu bile net degil ama Kürtler egilmis ülke topraklarini öpüyorlar. Diger
ögretmen Reeboir ise bir grup kaçakçi çocukla karsilasir daglarda; onlara okuma yazma ögretme inadi not
etmeye degerdir. Karatahta Saddam rejimi altinda korkunç katliamlara ugrayan Kürtler’in trajedisini oldukça
etkilileyici bir tarzda ve içerikte yansitan realist bir film.

Sifir Kilometre / Yönetmen: Hiner Saleem / Fransa-Irak / 2005

Film Irak ordusunda asker olan genç Kürt Ako’nun (Nazmi Kirik) asker arkadasinin cenazesini ailesine götürme
çabasini anlatiyor. Tragic oldugu kadar canli ve komik bir film ortaya çikarmis Hiner Saleem.

Vodka-Limon / Yönetmen: Hiner Saleem / Fransa-Ermenistan / 2003

Trajik-komedi tarzinda bir film. Vodka-Limon sevgiyi bir mezarlikta bulan yasli dul Hamo’nun öyküsüdür. Hamo
gerçek ve gerçeküstü olaylarin bir arada oldugu karla kapli, uzak, küçük bir Kürt köyündedir. Esiyle beraber bu
issiz köyde hayatini sürdüren Hamo’nun tek umudu Fransa’ya göçetmis ogludur.

Ax (Toprak) / Yönetmen: Kazim Oz / Türkiye / 1999

Kazim Öz ve MKM Sinema Kollektifi tarafindan çekilen bu kisa film Türt askerleri tarafindan bosaltilmis olmasina
karsin köyünü terketmeyen yasli bir Kürt’ün trajedisini anlatir. Bosatilmis Kürt köyünde tek kalan hatiralar ve yasli
adamin esinin mezaridir.

Fotograf / Yönetmen: Kazim Oz / Türkiye

Kazim Öz’ün ikinci filmi olan Fotograf, ayni otobüste farkli amaçlarla Istanbul’dan Kuzey Kürdistan’a yolculuk
eden iki gencin öyküsüdür. Otobüste yan yana outran gençler seyahatlerinin nedenini birbirlerinden gizleselerde
aralarinda bir sicaklik olusur. Sonuçta gençlerden biri askere Kürt olan ise gerillaya katilir ama kaderleri aynidir.

Jiyan (Yasam) / Yönetmen: Jano Rosebiani / Irak / 2002

Diyari dogdugu topraklari Halepçe katliami sonrasi terkedip Amerika’ya yerlesmis bir Kürt’tür. Uzun yillar sonra
Kürdistan’a dönen Diyari, kimsesiz çocuklar için Halepçe yakinlarinda bir bakim evi açmak ister. Yasam
anlamina gelen Jiyan allegorik bir film; korkunç baskilar ve katliamlarla karsilasan Kürtler’in dramini simgeliyor.
Jiyan tepkici veya bunaltici bir film degil tam tersine siirsel yanlari var. (Adrian Bbiald Bailey, Liverpool, UK)

Not: Bu liste henüz tamamlanmamistir. En kisa zamanda diger filmlerle ilgili bilgileri ilginize sunmaya
çalisacagiz.


*Bu sayfadaki bilgilerin hazirlanmasinda 3. Londra Kurt Film Festivali’nin web sayfasindan yararlanilmistir.