Derhênerên kurd senaryoyên xwe bi kîjan zimanî dinivîsin?

KurdishCinema.com / Avrél 10, 2007






Cemil Oguz

Di sînemagerî de berî her tiştî senaryo tê. Senaryo nîn be, kişandina fîlmekî
çênabe. Wê çaxê sînemagerên kurd senaryoyên xwe bi çi zimanê dinivîsin? Ji
Qubadî heta Selîm, heta Oz. Heta Asaf…

Na, em nîqaş nekin ku “Sînemaya kurd heye yan na?” Derdeke min a wisa niha nîn
e.

Em nîqaşa productorên kurd hene yan na jî nekin.

Jixwe ne hewceye em bibêjin li Tirkiyeyê, tirk salê dora 40-50 fîlmên metrajdirêj
dikişînin, îranî salê li dor 100 fîlmî dikişînin, Hoolywood û Boolywood zêdetir
dikişînin û hejmara fîlmên bi kurdî salê tiliyên destan derbas nakin...

Ne hewceye em li ser bisekinin bi têra xwe lîstikvanên kurd hene yan na jî?

Tenê em vê bipirsin: “Çend kes dibin bila bibin, derhênerên kurd senaryoyên xwe bi
çi zimanî dinivîsin?”

Bi ya min berî her tiştî ev tê, yanê senaryo.

Senaryo nebe hûn nikarin dest bi kişandina fîlmekî bikin. Senaryo şeklê dide
karakteran, senaryo şeklê dide fîlm. Senaryoya we bi çi zimanî be, lîstikvanên we jî
dê mecbûr bimînin bi wî zimanî bilîzin, bes hûn dikarin piştî lîstinê dublajê bikin ew
tiştekî din e.

Bifikirin hûnê Salma Hayek di fîlmekî kurdî de, hûnê Şener Şen di komediyeke bi
kurdî de bidin lîstin û ewê senaryoya we bixwînin…

Di nav kurdan de çend derhênerên kurd bi fîlmên xwe yên bi kurdî, bi yên li ser
kurdan derketine pêş hene.

Û bi vî awayî bersiva pirsê kete destê me:

- Behmen Qubadî derhênerekî navdar e. Lîstikvanên wî, productoriya wî, mijar û
cihên ku fîlmên wî lê derbas dibin hemû kurd in. Wî navê sînemaya kurd li dinyayê
belav kir. Tenê fîlmê wî yê dawî “Nîvê Heyvê” heta niha 37 xelat di qada navneteweyî
de girtine. Ez bi xwe jî gelek jê hez dikim, her cara ku tê Tirkiyeyê miheqeq ez
dibînim, lê senaryoya wî bi farisî-kurdî ye.

- Hinar Selîm ku heta niha îmze avêtiye bin çend fîlman, lê ew senaryoya fîlmên xwe
bi fransizî dinivîse.

- Kazim Oz li Tirkiyeyê heta niha gelek kurtefîlm kişandine, xelat girtine. Fîlmekî
metrajdirêj bi navê “Fotograf” kişandiye û niha li ser yekî din dixebite, lê ew bi tirkî
senaryoya fîlmên xwe dinivîse.

- Ravîn Asaf dema ji bo kişandina fîlmê xwe “Rojên Zer” hat Tirkiyeyê senaryoyeke
bi soranî di dest de bû (Min nikarî xwe bigihînim ka bi kurdî nivîsiye yan paşê
wergerandiye kurdî), lê niha amadekiriya fîlmekî bi navê “Bêhna Sêvan” dike ku  li
ser Helebçeyê ye dike, senaryoya xwe bi almanî nivîsiye û wergerandiye kurdî.

Belê ji nav kurd, çend mînak ev in. Mixabin ev rastiyeke me ye.

Min meraq kir derhênerên kurd senaryoyên fîlmên xwe bi çi zimanî dinivîsin,
rewşeke wisa derkete holê. Tesîra wê çi ye, çi nin e ew jî aliyên din ên mijarê ne.

Bi hêviya ku dê senaryoyên fîlmên kurdan jî bi kurdî bêne nivîsandin.

cemilo@diyarname.com

çavkani: diyarname.com / 10-04-07