KurdishCinema

Rejisör Şaxewan Îdrîs ile röportaj
Kürdistan Kültür Bakanlığı Sinema Bölümü direktörü, rejisör Şaxewan Îdrîs;

Kürdistani bir sinema yaratmamız gerekiyor

KurdishCinema.com / 14 Nisan 2007

Seyîdxan Kurij – Hewlêr*

Seyîdxan Kurij: Kendini okuyucularımız için
tanıtabilir misin?

Şaxewan Îdrîs: Adım Şaxewan İdris, rejisörüm ve şu
anda Kürdistan Kültür Bakanlığı Sinema Bölümü
direktörü olarak çalışıyorum.

Seyîdxan Kurij: Kürdistan Kültür Bakanlığı Sinema
Bölümünün görevi nedir? Bu kurum ne için kurulmuştur ve ne işler yapar ve şimdiye kadar ne
yapmıştır?

Şaxewan Îdris: Bizim kurmumuzun en önemli görevi veya misyonu, Kürdistan da sinemayı
geliştirmektir. Sinemanın bir sektör olarak Kürdistan da yer edinmesini sağlamaktır. Bu amacı
gerçekleştirmek iki şekilde oluyor. Birincisi halk arasında sinema kültürünün gelişmesinin,
yerleşmesini sağlamaktır. Bunun içinde gazete ve televizyonlarda sinema üzerine yazılar
yayınlanıyor. Bu alan ile ilgili yapılan akademik çalışmalar yayınlatılıyor. Sinema
eleştirmenliğinin gelişmesine katkıda bulunuluyor. Radyo ve televizyonda sinema üzerine
programlar yapılıyor, bu konu ile ilgili paneller düzenleniyor.

İkinci olarak, bakanlığımız 35mm lik sinema filmlerinin ve HDV, DV - Cam filmlerinin çekilmesi
için belli bir bütçe ayırıyor. Bizim bölümümüz şimdiye kadar bir kaç sinema filmi projesi hayata
geçirmiştir. Bir yıl önce altın bayrak kısa film festivali organize ettik. Bu festivale 45 kısa metrajlı
film katıldı. Yine geçen yıl ZAXO da bir video filmleri festivali yapıldı. Kürdistan dan ve
yurtdışında kalabalık bir sayıda yapımcılar Video klipleri ile bu festivale katıldılar. Şimdi de
Hewlêr de uluslararsı bir kısa filmler festivali organize etmiş bulunuyoruz. Kürdistan dan 25
kısa metrajlı film ve yurtdışından da epey kısa metrajlı filmi bu festivale davet ettik.

Seyîdxan Kurij:Kürdistan Kültür Bakanlığı Sinema Bölümü bügüne kadar herhangi bir uzun
metrajlı sinema filmi finanse etmişmidir?

















Şaxewan Îdris: Evet sinema bölümümüz bir kaç sinema filmini finanse etmiştir. Bunlardan biri
Doğu Kürdistan lı rejisör Mensur Tural' ın " Qulya Şîn " adlı sinema filmidir. Bir diğeri Şevket
Emin' ın " Narîn “ adlı filmidir. Yine rejisör Mehdî Umęd' ın " Rawe Cinûke “ ve " Espe “ adlı iki
sinema filmi bakanlığımızın finansiyel yardımı ile çekilmişlerdir. Şu anda programımız da iki
sinema filmi projesi daha var. Bunlardan rejisör Zehawî Sincawî ve Îbrahîm Seîdî nin
çekecekleri filmlerdir.

Seyîdxan Kurij: Kürdistan da sinema salonları açısından durum nasıldır?

Şaxewan Îdris: Maalesef çok kötü. Daha önce Hewlêr de dört sinema salonu vardı. Bunlardan
birisi başka amaçla kullanıliyor, bir diğeri yıkıldı. Şu anda iki tane sinema faaldir. Bu iki sinema
da da çocuk DVD filmleri gösteriliyor. Halk sinemaya gitmiyor. İnsanlarımız evlerinde ya DVD ya
da televizyon kanallarindan film izliyorlar.

Seyîdxan Kurij: Evet, peki bir ülkede sinema salonu olmayınca o ülkede sinema sektörü nasıl
gelişebilir?

Şaxewan Îdris: Daha önce de söylediğim gibi ayaklanmadan önce Kürdistan da sinema vardı.
1991 büyük kalkışmasından ve Kürdistan' ın özgürleşmesinden sonra BAAS hükümeti
Kürdistan'a sinema filmlerinin gelmesini önledi. Komşu devletlerde kapıları üzerimize
kapattılar, yani bütün yollarımızı kestiler. Dışarıdan film gelemeyince ve içeride de yeterli sayıda
film çekme olanakları olmayınca halk sinemadan uzaklaştı. Bundan dolayı şu anda Kürdistan
halkında sinema kültürü zayıfdır. Kürdistan'da sinema kültürünün gelişmsi için bu alanda çok
ciddi çalışmalar yapmak gerekiyor.

Seyîdxan Kurij: Kürt rejisör Behmenê Qobadî bir röportajında "Böyle giderse Kürt sineması yok
lur, çünkü Kürdistan da sinema filmleri pazarı yok, Kürt filmleri halk tarafından izlenmiyor"
diyor. Bir sinema filmi dağıtılmıyorsa, seyirciye ulaşamıyorsa, izlenmiyorsa, ne için çekilsin?

Şaxewan Îdris: Kek Qobadî nin düşüncesi ile ilgili şunları söyleyebilirim: Kürt sineması yok ki,
olmayan birşey nasıl yok olur. Önce bir Kürt sineması yaratmamız gerekiyor. Sürekli olarak
sinema filmleri çekmeliyiz, çektiğimiz bu filmleri satabildiğimiz bir pazar olmalı ve sattığimiz
filmler seyırci tarafından izlenebilmeliler. Şimdiye kadar çekilmiş Kürt filmleri var, fakat bir Kürt
sinemasından söz edemeyiz. Çünkü sürekli üretim yok, yani bir sinema sektörümüz mevcut
değildir. Sürekli film üreten bir sektörümüz olmalı, Kürdistan'ın her şehrinde sinema salonları
olmalı ki çekilen filmler seyirciye ulaşabilsin ve seyirci tarafından izlensin. Seyircisiz sinema
olmaz. Bu çekilen filmler Kürdistani olmalılar. Bu filmler bir şehir, bir bölge yada bir parça için
değil, bütün Kürdistan için olmalılar. Yani yerel değil, ulusal bir içerik olmalı filmlerde. Daha
öncede söylediğim gibi ulusal bir sinema yaratmak zorundayız. Filmlerimiz senaryo, reji,
oyuncu ve üretim olarak tamamen ulusal olmalılar.

Seyîdxan Kurij: Kurdistan da film şirketleri var mı?

Şaxewan Îdris: Hayır, maalesef henüz Kürdistan da film şirketleri mevcut değildirler.

Seyîdxan Kurij: Ulusal bir sinemanın yaratılması ve geliştirilmesi için sizin daireniz ya da
Kürdistan Kültür Bakanlığı ne yapıyor?

Şaxewan Îdris: Kürdistan Kültür Bakanlığı bugüne kadar beli bir dereceye kadar üzerine düşeni
yapmıştır. Şimdiye kadar genelikle Kürdistan hükümeti rejisörlere para veriyordu ve onlardan
Kürtler üzerine film yapmalarını istiyordu. Bu projelerin amacı Kürtlerin seslerini dünyaya
duyurmak idi. Ne yazık ki çoğu zaman hükümet bu rejisürlere para nın hesabını ve filmin nasıl
çekildiğini sormuyordu. Bu tür projelerden ciddi bir sonuç çıkmadı. Hükümetin bu girişimleri
yanlış idi. Çünkü hükümetin bu işler ile görevli memurları ticari bir bakış açısı ile olaya
bakmadılar. Benim düşünceme göre şu anda durum değişmiştir. Şu anda hükümet
yetkilileride olaya ticari bir bakış açısı ile bakıyorlar. Çünkü çekilen filmler pazar bulup kendi
kendilerini finanse edebilirler ise, bu sektör bir süreklilik kazanır. Aksi taktirde hükümet sürekli
sinema filmleri için bütçeden para veremez.

Seyîdxan Kurij: Kürt sinemasının geleceğini nasıl görüyorsunuz?

















Şaxewan Îdris: Benim görüşüme göre yalnız sinema alanında değil bütün sanat dallarında
sorunlarımız var. Çünkü bizde uzak görüşlülük eksik. Biz olaylara geniş ve kapsayıcı bir görüş
alanından bakmıyoruz. Yazar, sanatçı ve aydınlarımız bir sanat eseri üzerinde çalıştıklarında
genelikle dar bir bölgeyi göz önüne alıyorlar ve sınırlı bir insan topluluğuna hitap ediyorlar. Bu
da o eserin ulusal olmasını, bütün ulusa hitap etmesini engelliyor. Onlar Kürdistan' ın kendi
bölgelerinden daha büyük olduğunu, bir sanatçı ancak bütün ulusa hitap ettiğinde ulusun
sanatçısı ve buradan da dunya sanatçısı olabileceğini düşünmüyorlar. Ne zamanki yazar,
sanatçı ve aydınlarımız o kanıya vardılar ki eserlerini bütün Kürdistan ve Kürdistanlılar için
üretmeleri gerekir, o zaman sinema da sanatın diğer dalları da gelişir.

Seyîdxan Kurij: Kürt sanatçıları ve özelikle de senarist ve rejisörler için Kürdistan toplumunda
yeterince malzeme var mı?

Şaxewan Îdris: Sanatçılar ve özelikle de senaristler ve rejisörler için Kürdistan toplumunda
fazlası ile malzeme mevcuttur. Fakat ne yazık ki sanatçılarımız bu malzemeyi iyi işleyemiyorlar.

Seyîdxan Kurij: Bilindiği gibi sinema yapımcı, senarist, rejisör, ışıkçı, oyuncu, kameraman,
sinema yazarı ve sinema eleştirmeni ile bir sektördür. Sinemanın gelişmişmesinde sinema
yazarlığı ve özelikle sinema eleştirmenliği çok ciddi bir rol oynuyor. Kürdistan da sinema
yazarlığı ve sinema eleştirmenliği ne durumdadır?

Şaxewan Îdris: Ne yazık ki Kürdistan da sinema yazarlığı ve eleştirmenliği henüz tam olarak
oturmamıştır. Sinema alanında çalışma yapanlar, eleştirisel yazılar yazanlar var ama seviye
olarak istenilen seviyede değil. Çünkü bizde sinema kültürü zayıf. Halk ne için film çektiğimizi,
çektiğimiz filmler de nasıl bir mesaj vermek istediğimizi anlayamıyor. Halkımız sinemanın
önemini anlamış değil. Halkımız savaşlardan çıkmış, Irak devleti ile yapılan savaşlar, iç
savaşlar. Halkımız yorulmuş, bitkin, bundan dolayı da şu anda sinema ile lgilenecek durumda
değil. Ortak hükümetimizi kuralı henüz bir kaç ay oluyor. Toplumuzun soruları çok, bu
sorunlardan sinemaya sıra gelmiyor.

Seyîdxan Kurij: Şimdiye kadar çekilen filmlerin çoğu ya tarihi filmler, ya Kürtlerin yaşadıları
acıları, trajediyi anlatan trajedik sinema filmleri yada klasik Kürt destanlarının filmleştirilmesi.
Artık bizim de modern filmler çekme zamanımız gelmedi mi? Yani evrensel konuları işleyen
filmler, insanın günlük hayatında yaşadıkları, insana dair olanı, insanın kişisel problemlerını
anlatan filmler, aşk filmleri, korku filmleri, psikolojik filmler v.s

Şaxewan Îdris: Benim düşünceme göre sinema da konudan çok konunun işleyiş biçimi
önemlidir. Sanatsal açıdan konuyu nasıl işlediğimiz, nasıl anlatım dili kullandığımız, hangi
sinema yöntemlerini kulandığımız önemlidir. En önemlisi seyirciye iyi mesajlar verebilmek ve
seyircinin verdiğimiz mesajı alması dır, bizi anlamasıdır.

Seyîdxan Kurij:Bu görüşme için teşekür ederim ve işleriniz de başarılar dilerim.

Şaxewan Îdris: Ben teşekür ederim.

Not: Bu roportajlar Soranî den Kurmanci ye Silemanê Alîxan tarfından çevrilmiştir ve türkçeye
Kurmanciden çevrilmiştir. Kurmancisi Dıyarbakırda yayınlanan "Dema nu" gazetesinde
yayınlanmıştır.

*çavkani: www.rızgari.com   - 2007-03-24
Ziyaretçi Defteri

Kürt sineması ve
sitemizle ilgili görüş
ve önerilerinizi  
Ziyaretçi Defteri'ne
yazabilirsiniz!