KurdishCinema
Google


Kürtlerle ilgili ilk film Zeré 80 yaşında

Rohat Alakom

1926 yilinda Kürt kadinlarinin durumunu ekranlara getiren Zerê adli ilk
Kürt filmi çekildi. Bundan 80 yil önce çekimi yapilanZerê adindaki bu
film Kürtleri ekranlara getiren ilk film olarak kabul edilebilir.
Ermenistan Sinemasi’nin kurucusu kabul edilen Hamo Beknazaryan
(1892-1965) Kürtlerin yasamini konu edinen Zerê adli filmin çekimine
1926 yilinda basladi. Ermenistan’daki Kürt köylerinde çekimi yapilan
filmin senaryosunu Ermeni harfleri temelinde ilk Kürt alfabesini
hazirlayan aydinlardan Hakob Gazaryan hazirladi. Kürtler arasinda
çok sevildigi için Lazo veya Apo diye adlandirilan yazarin Zere’nin
Kaderi adli öyküsü film için temel alindi. Birçok ünlü Ermeni artistinin
rol aldigi filmde Zerê ve çoban Davut arasinda baslayan bir ask
iliskisi ve bundan rahatsiz olan köyün agasi Temur Bey’in basindan
geçenler anlatilir. Bundan yaklasik olarak tam 80 yil önce çekimi
yapilan bu film Kürtleri konu edinen ilk film olarak tarihe geçti. Bu film
sessiz bir film idi. Daha sonralari 1970lerde sesli bir bir film haline              
Zeré filminin afişi
getirildi. Kürt yazari Casimê Celîl ve kizi muzisyen Cemîla Celîl bu yeni
versiyona katkida bulundular. Hamo Beknazaryan anilarinda filmi çekmeye baslamadan önce
uzun bir süre Kürt kültürünü ve yasam biçimini incelemek zorunda kaldigini belirtir.

1933 yilinda Yezidi Kürtler adli baska bir film ekranlara geldi. Filmde Zinê adli bir bayan bir
ögretmenin karsilastigi güçlükler vardir. Köyün tutucu güçleri Zinê’nin ögretmen olarak
atanmasindan rahatsizdirlar.

    1948 ve 1959 yillarinda Sovyet Ermenistani Kürtleri ve Ermensitan Kürtleri
    adli iki dokümter film çekildi. Görüldügü gibi Ermensitan’da yaklasik olarak
    her on yilda bir Kürtler üzerine degisik dört film çekilmistir.

    1948 yilinda çekilen Sovyet Ermenistani Kürtleri adli filmin senaryosunu
    Ermeni kökenli H. Koçaryan ve Kürt halkbilimcisi Heciye Cindi hazrladi.
    Filmde sosyalizme geçildiktenm sonra Ermenistan Kürtlerinin                  
    yaşamındaki degisim ekranlara gelir.
Hamo Beknazaryan

1959 yilinda çekilen filmin senaryosunu Sovyet Kürt yazarlarindan Ereb Samilov
hazirlandi. Filmin rejisörlügünü C. Jamharyan yapti. Bu filmde Ermenistan
Kürtlerinin ekonomik, siyasal ve kültürel alanlardaki basarilari ele alinir. Kürt
dilbilim uzmanlarindan Qanad Kurdo ve baska kisilerle söylesiler yapilmistir.
Yaylalardan bazi görüntüler ve mutlu bir yasamdan kesitlerle baslayan filmde
daha sonra Elegez köyü ekranlara gelir.                                                                                      
Zeré

1926 yilinda çekilen Zere ve 1933 yilinda çekilen Yezidi Kürtler
adli fimlerde kadin, namus, tutucucu ve gerici güçler gibi
konular islenmis, 1948 ve 1959 yillarinda çekilen Sovyet
Ermenistani Kürtleri ve Ermenistan Kürtleri adli filmlerde de
daha ziyade sosyalizmin kazanimlari ve Kürt-Ermeni dostlugu
ön plana çikarilmis.

Bu filmler sadece Ermenistan degil diger cumhuriyetlerde de
gösterilmistir. 1926-1959 yillari arasinda Ermenistan’da                          
Zeré filminin kadrosu
çekilen ve Kürtlerin yasamini sergileyen bu dört filmin tarihi
önemi büyüktür. Çünkü bunlar Kürtleri konu edinen ilk filmler.